Tin biaha tin asina tantu kos ku un hende ke sa, pero no tin tur biaha chèns pa haña sa.

Puntra konseho.com na korsou@konseho.com i nos ta lagabu sa.

 

 

23 di yüni 2008

Pregunta
Kiko ta un “drop out”? I ta ken su falta ku tin asina tantu " “drop out” na Kòrsou?

 

Kontesta
Un “drop out” ta un persona ku ta kai for di sistemanan organisá den komunidat. Den e kaso aki nos ta papia di hóbennan ku no a sigui e sistema di skol regular i ta stòp di bai skol sin tin un diploma den e tempu di estudio planifiká.
Nos di KONSEHO.COM no tin e porsentahe di hóbennan ku ta “drop out” pero loke ta konosí ta ku tin mas tantu mucha hòmber ku ta stòp di bai skol ora nan yega skol sekundario ku mucha muhé. Mucha muhénan aktualmente ta den gran mayoria den skolnan sekundario mas haltu ke men na HAVO/VWO i na UNA.
Motibu pa “drop out” na Kòrsou ta meskos ku na otro paisnan: problemanan sosial i finansiero i falta di motivashon òf di ta den e ambiente ku no ta stimulá pa (sigui) bai skol.
Si un mucha lanta den un ambiente kaminda siñamentu ta un kos normal, kaminda e ta mira mayornan ta lesa, mayornan tin un sierto nivel di enseñansa, e chèns ta grandi ku e ta bai sigui paso di su mayornan. I ku e mayornan ta stimul’é pa sigui nan paso.
Den kaso ku e mucha ta di mayornan ku a akseptá ku nan situashon ta desbentahoso; chèns ta grandi ku e mucha lo no duna skol un balor masha grandi.

Hende ku no kaba skol por bira peso grandi pa komunidat. Sigur ku pa falta di skol nan keda sin haña trabou i nan mester bai dependé di ònderstant i karchi di dòkter grátis (PP).
Papel di gobièrnu i mandatarionan konserní ta pa sostené i guia mayornan ku ke pa nan yunan siña i kendenan ta/ke hasi esfuerso pa nan yu bai skol.
Un hende ku “drop out” no por tira falta riba otro hende mas ora e yega edat di adulto. Esei ta e edat ku e mes por tuma desishon pa su mes i maske esnan ku tabata kuid’é no por a yud’é mihó pa el a keda den skol, ta asina ku komo adulto e por tuma desishon pa bai skol bèk i kab’é na benefisio di su futuro.
Ke men ku maske bo ta un “drop out” pa kualke sirkunstansha na hóben, esei no ke men ku bo no por koregí e situashon dor di bai skol bèk ora bo mes por tuma desishon pa bo mes. I ku skol bo tin semper mas oportunidat pa traha riba un mihó trabou i mihó futuro.

 

18-2-2008 

Kon ta mihó manera pa relahá bo wowo?

Nos wowonan ta un adorno den nos kara i lo ta hopi bon si nos wowonan por lusi semper bai. Pero kansanshi, falta di sufisiente soño, mal beis, komementu di muchu salu, drumimentu ku bo kabes plat riba kama, problema, malesa, alergia pa makiyahe (espesialmente rushi di huña), sprei pa kabei, tristesa  i otro rasonnan, por pone ku nos ta haña e sakunan hinchá bou di nos wowo. Anto tin biaha, dependé kon serio e situashon ta, ni makiyahe no ta kamuflá mas e hinchá bou di bo wowo.

Riba merkado tin masha hopi krema i otro artíkulo ku bo por kumpra pa asina baha e hincha òf sikiera lag’é parse ku e ta bahá òf no tei.
Algun konseho pa sòru pa bo kamuflá òf baha e hincha bou di bo wowo sin gasta masha sèn den kaso ku ta de bes en kuando bo tin e problema aki. Purba lo siguiente:
1. Pone saku di te usá riba e hinchá. E kafeina den e te ta redusí e hinchá
2. Pone slais di kònkòmber riba bo wowo
3. Bati blanku di webu fresku i hunt’é manera un máskara riba bo kara i espesialmente bou di bo wowo. E ta laga e kara mustra mas firme i asina ei ta baha e hinchá.
4. Awa friu tambe ta baha hinchá bou di bo wowo. Laba bo kara ku awa hopi friu i tene blòki di eis bou di bo wowo. Bebementu di hopi awa tambe ta evitá ku bo ta haña hinchá bou di wowo.
5. Den un kaso ekstremo hunta un poko krema pa ambei riba e hinchá. Su tarea ta pa baha hinchá di e ambei ku ta na un lugá delikado. Bou di bo wowo tambe ta un lugá delikado i e lo yuda sigur sigur.
Kombiná tur e puntonan menshoná ku un manera di biba salú i responsabel i sòru pa bo semper tin bon beis i esaki lo yudabu sin duda pa tene bo kara relahá.
© www.konseho.com